زندگینامه پروین اعتصامی – شاعر

آثار پروین اعتصامی,اشعار پروین اعتصامی,بیوگرافی پروین اعتصامی
لطفا به این مطلب رای دهید
[رای ها : 12 امتیاز : 4.6]

بیوگرافی پروین اعتصامی

در زندگی نامه پروین اعتصامی اینگونه آمده است که: پروین اعتصامی که نام اصلی او «رخشنده» است در 25 اسفند 1285 هجری شمسی در تبریز چشم به جهان گشود، در کودکی با خانواده‌ اش به تهران آمد. پدرش که مردی بزرگ بود در زندگی او نقش مهمی داشت و هنگامی‌که متوجه استعداد دخترش شد، به پروین در زمینه سرایش شعر کمک کرد.

یوسف اعتصامی معروف به اعتصام الملک از نویسندگان و دانشمندان بنام ایران بود. وی اولین «چاپخانه» را در تبریز بنا کرد، مدتی هم نماینده ی مجلس بود.
اعتصام الملک مدیر مجله به نام «بهار» بود که اولین اشعار پروین اعتصامی در همین مجله منتشر شد، ثمره ازدواج اعتصام الملک، چهار پسر و یک دختر است.

مادرش اختر اعتصامی نام داشت. او بانویی مدبر، صبور، خانه دار و عفیف بود، وی در پرورش احساسات لطیف و شاعرانه دخترش نقش مهمی داشت و به دیوان اشعار پروین اعتصامی علاقه فراوانی نشان می داد.

آثار پروین اعتصامی,اشعار پروین اعتصامی,بیوگرافی پروین اعتصامی

درباره پروین اعتصامی

پروین از کودکی با مطالعه آشنا شد. خانواده او اهل مطالعه بود و پروین مطالب علمی و فرهنگی به ویژه ادبی را از لابه‌ لای گفت و گوهای آنان در می یافت در 11 سالگی به دیوان اشعار فردوسی، نظامی، مولوی، ناصرخسرو، منوچهری، انوری، فرخی که همه از شاعران بزرگ و نام آور زبان فارسی به شمار می آیند، آشنا بود و از همان کودکی پدرش در زمینه وزن و شیوه‌ های یادگیری آن با او تمرین می‌ کرد.
گاهی شعری از شاعران قدیم به او می‌ داد تا بر اساس آن، شعر دیگری بسراید یا وزن آن را تغییر دهد، و یا قافیه‌ های نو برایش پیدا کند، همین تمرین‌ها و تلاش‌ ها زمینه‌ ای شد که با ترتیب قرارگیری کلمات و استفاده از آنها آشنا شود و در سرودن شعر تجربه بی اندوزد.
هر کس کمی با دنیای شعر و شاعری آشنا باشد، با خواندن این بیت‌ ها به توانائی پروین در آن سن و سال پی می‌ برد برخی از زیباترین شعرهایش مربوط به دوران نوجوانی، یعنی یازده تا چهارده سالگی او می‌ باشد، شعر «ای مرغک» او در 12 سالگی سروده شده است:

ای مُرغک خُرد ، ز آشیانه 
پرواز کن و پریدن آموز 
تا کی حرکات کودکانه؟
در باغ و چمن چمیدن آموز
رام تو نمی شود زمانه
رام از چه شدی ؟ رمیدن آموز
مندیش که دام هست یا نه 
بر مردم چشم ، دیدن آموز
شو روز به فکر آب و دانه
هنگام شب آرمیدن آموز

با خواندن این اشعار می توان دختر دوازده ساله ای را مجسم کرد که اسباب بازی اش ” کتاب” است، دختری که از همان نوجوانی هر روز در دستان کوچکش، دیوان قطوری از شاعری کهن دیده می شود، که اشعار آن را می خواند و در سینه نگه می دارد.
شعر ” گوهر و سنگ ” را نیز در 12 سالگی سروده است.
شاعران و دانشمندانی مانند استاد علی اکبر دهخدا، ملک الشعرای بهار، عباس اقبال آشتیانی، سعید نفیسی و نصر الله تقوی از دوستان پدر پروین بودند، و بعضی از آنها در یکی از روزهای هفته در خانه او جمع می شدند، و در زمینه های مختلف ادبی بحث و گفتگو می کردند. هر بار که پروین شعری می خواند، آنها با علاقه به آن گوش می دادند و او را تشویق می کردند.

ادامه تحصیلات پروین اعتصامی

پروین، درتیر ماه ۱۳۰۳ شمسی برابر با ماه ۱۹۲۴ میلادی در سن ۱۸ سالگی، دوره مدرسه دخترانه آمریکایی را که به سرپرستی خانم میس شولر در ایران اداره می شد فارغ التحصیل شد، او در تمام دوران تحصیلی، یکی از شاگردان ممتاز مدرسه بود. البته پیش از ورود به مدرسه، معلومات زیادی داشت، او به دانستن همه مسائل علاقه داشت و سعی می کرد، در حد توان خود از همه چیز آگاهی پیدا کند. مطالعات او در زمینه زبان انگلیسی آن قدر پیگیر و مستمر بود که می توانست کتابها و داستانهای مختلفی را به زبان اصلی ( انگلیسی ) بخواند. مهارت او در این زبان به حدی رسید که ۲ سال در مدرسه قبلی خودش ادبیات فارسی و انگلیسی تدریس کرد.
او در تمام دوران تحصیلی، یکی از شاگردان ممتاز مدرسه بود. البته پیش از ورود به مدرسه، معلومات زیادی داشت، او به دانستن همه مسائل علاقه داشت و سعی می کرد، در حد توان خود از همه چیز آگاهی پیدا کند. مطالعات او در زمینه زبان انگلیسی آن قدر پیگیر و مستمر بود که می توانست کتابها و داستان های مختلفی را به زبان اصلی ( انگلیسی ) بخواند. مهارت او در این زبان به حدی رسید که 2 سال در مدرسه قبلی خودش ادبیات فارسی و انگلیسی تدریس کرد.

سخنرانی در جشن فارغ التحصیلی

در خرداد 1303، جشن فارغ‌ التحصیلی پروین و هم کلاس های او در مدرسه برپا شد. او در سخنرانی خود از وضع نامناسب اجتماعی، بی سوادی و بی خبری زنان ایران حرف زد. این سخنرانی، به‌ عنوان اعلامیه‌ ای در زمینه حقوق زنان، در تاریخ معاصر ایران اهمیت زیاد دارد.

پروین در قسمتهای از اعلامیه “زن و تاریخ” گفته است:

« داروی بیماری مزمن شرق منحصر به تعلیم و تربیت است، تربیت و تعلیم حقیقی که شامل زن و مرد باشد و تمام طبقات را از خوان گسترده معروف مستفیض نماید.»
و درباره راه چاره اش گفته است: 
« پیداست برای مرمت خرابی‌ های گذشته، اصلاح معایب حالیه و تمهید سعادت آینده، مشکلاتی در پیش است. ایرانی باید ضعف و ملالت را از خود دور کرده تند و چالاک این پرتگاه را عبور کند.»

یکی از دوستان پروین که سال‌ ها با او ارتباط داشت، درباره او گفته است: 
«پروین، پاک طینت، پاک عقیده، پاکدامن، خوش خو و خوش رفتار، نسبت به دوستان خود مهربان، در مقام دوستی فروتن و در راه حقیقت و محبت پایدار بود. کمتر حرف می‌ زد و بیشتر فکر می‌ کرد، در معاشرت، سادگی و متانت را از دست نمی‌ داد. هیچ وقت از فضایل ادبی و اخلاقی خودش سخن نمی‌ گفت.»
همه این صفات باعث شده بود که او نزد دیگران عزیز و ارجمند باشد.
مهمتر از همه این ها، نکته ای است که از میان اشعارش فهمیده می‌ شود. پروین اعتصامی، با آن همه شعری که سروده، در دیوانی با پنج هزار بیت، فقط یک یا دو جا از خودش حرف زده و درباره خودش شعر سروده و این نشان دهنده فروتنی و اخلاق شایسته اوست.

عکس پروین اعتصامی

پروین اعتصامی,درباره پروین اعتصامی,زندگی پروین اعتصامی

ازدواج پروین اعتصامی

پروین در نوزده تیر ماه ۱۳۱۳ با پسر عموی خود ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد ازدواج به کرمانشاه به خانه شوهر رفت. شوهر پروین اعتصامی از افسران شهربانی و هنگام وصلت با او رئیس شهربانی در کرمانشاه بود. اخلاق نظامی او با روح لطیف و آزاده پروین مغایرت داشت. او که در خانه ای سرشار از مظاهر معنوی و ادبی و به دور از هر گونه آلودگی پرورش یافته بود پس از ازدواج ناگهان به خانه ای وارد شد که یک دم از بساط عیش و نوش خالی نبود و طبیعی است همگامی این دو طبع مخالف نمی توانست دیری بپاید و سرانجام این ازدواج ناهمگون به جدایی کشید و پروین پس از دو ماه و نیم اقامت در خانه شوهر با گذشتن از کابین طلاق گرفت.

آثار پروین اعتصامی

پیش از ازدواج، پدرش با چاپ مجموعه اشعار او مخالف بود و این کار را با توجه به اوضاع و فرهنگ آن روزگار، درست نمی دانست. او فکر می کرد که دیگران ممکن است چاپ شدن اشعار یک دوشیزه را، راهی برای یافتن شوهر به حساب آورند!
اما پس از ازدواج پروین و جدائی او از شوهرش، به این کار رضایت داد. نخستین مجموعه شعر پروین، حاوی اشعاری بود که او تا پیش از 30 سالگی سروده بود و بیش از صد و پنجاه قصیده، قطعه ، غزل و مثنوی را شامل می‌ شد.
مردم استقبال فراوانی از اشعار او کردند، به گونه‌ ای که دیوان او در مدتی کوتاه پس از چاپ، دست به دست میان مردم می‌ چرخید و بسیاری باور نمی‌ کردند که آن‌ ها را یک زن سروده است، استادان معروف آن زمان، مانند دهخدا و علامهء قزوینی، هر کدام مقاله‌ هایی درباره اشعار او نوشتند و شعر و هنرش را ستودند.

پروین مدتی کتابدار کتابخانه دانشسرای عالی تهران (دانشگاه تربیت معلم کنونی) بود. کتابداری ساکت و محجوب که بسیاری از مراجعه کنندگان به کتابخانه نمی دانستند او همان شاعر بزرگ است. پس از چاپ دیوانش وزارت فرهنگ نیز از او تقدیر کرد.

معمولاً رسم است که دولت، دانشمندان و بزرگان علم و ادب را طی برگزاری مراسمی خاص، مورد ستایش و احترام قرار می‌ دهد. در چنین مراسمی وزیر یا مقامی بالاتر، مدالی را که نشانه سپاس، احترام و قدردانی دولت از خدمات علمی و فرهنگی فرد مورد نظر است، به او اهدا می‌ کند، وزارت فرهنگ در سال 1315 مدال درجه سه لیاقت را به پروین اعتصامی اهدا کرد ولی او این مدال را قبول نکرد.
گفته شده که حتی پیشنهاد رضا خان را که از او برای ورود به دربار و تدریس به ملکه و ولیعهد وقت دعوت کرده بود، نپذیرفت، روحیه و اعتقادات پروین اعتصامی به گونه‌ ای بود که به خود اجازه نمی‌ داد در چنین مکان‌ هایی حاضر شود. او ترجیح می‌ داد در تنهایی و سکوت شخصی‌ اش به مطالعه بپردازد.
پروین اعتصامی که در 15 سالگی درباره ستمگران و ثروتمندان به سرودن شعر پرداخته، چگونه می‌‌ تواند به محیط اشرافی دربار قدم بگذارد و در خدمت آن‌ ها باشد؟ 
او که انسانی آماده، دارای شعوری خلاق و همواره درگیر در مسائل اجتماعی بود به این نشان ها و دعوت ها فریفته نمی‌ شد.

در این جا یکی از اشعار پروین در مذمت اغنیای ستمگر را می‌ خوانیم:

برزگری پند به فرزند داد، کای پسر
این پیشه پس از من تو راست 
مدت ما جمله به محنت گذشت 
نوبت خون خوردن و رنج شماست

هر چه کنی نخست همان بدروی 
کار بد و نیک ، چو کوه و صداست

گفت چنین ، کای پدر نیک رای 
صاعقه ی ما ستم اغنیاست
پیشه آنان ، همه آرام و خواب 
قسمت ما ، درد و غم و ابتلاست
ما فقرا ، از همه بیگانه ایم 
مرد غنی ، با همه کس آشناست
خوابگه آن را که سمور و خزست
کی غم سرمای زمستان ماست
تیره دلان را چه غم از تیرگیست 
بی خبران را چه خبر از خداست

دوران بیماری و مرگ پروین اعتصامی

زندگینامه پروین اعتصامی,شعر پروین اعتصامی,عکس پروین اعتصامی

پروین اعتصامی، پس از کسب افتخارات فراوان و درست در زمانی که برادرش [ابوالفتح اعتصامی] دیوانش را برای چاپ دوم آن حاضر می‌ کرد، ناگهان در روز سوم فروردین 1320 بستری شد پزشک معالج او، بیماری‌ اش را حصبه تشخیص داده بود، اما در مداوای او کوتاهی کرد و متأسفانه زمان درمان او گذشت و شبی حال او بسیار بد شد و در بستر مرگ افتاد.
نیمه شب شانزدهم فروردین 1320 پزشک خانوادگی‌ اش را چندین بار به بالین او خواندند و حتی کالسکه آماده‌ ای به در خانه‌ اش فرستادند، ولی او نیامد و …. پروین در آغوش مادرش در سن 35 سالگی چشم از جهان فرو بست. 

پیکر پاک او را در آرامگاه خانوادگی‌ اش در شهر قم و کنار مزار پدرش در جوار خانم حضرت معصومه (س) به خاک سپردند. پس از مرگش قطعه شعری از او یافتند که معلوم نیست در چه زمانی برای سنگ مزار خود سروده بود. این قطعه را بر سنگ مزارش نقش کردند، آنچنانکه یاد و خاطره اش در دل مردم نقش بسته است.

اینکه خاک سیهش بالین است اختر چرخ ادب پروین است

گر چه جز تلخی از ایام ندید هر چه خواهی سخنش شیرین است

صاحب آنهمه گفتار امروز سائل فاتحه و یاسین است

دوستان به که ز وی یاد کنند دل بی دوست دلی غمگین است

خاک در دیده بسی جان فرساست سنگ بر سینه بسی سنگین است

بیند این بستر و عبرت گیرد هر که را چشم حقیقت بین است

هر که باشی و زهر جا برسی آخرین منزل هستی این است

آدمی هر چه توانگر باشد چو بدین نقطه رسد مسکین است

اندر آنجا که قضا حمله کند چاره تسلیم و ادب تمکین است

زادن و کشتن و پنهان کردن دهر را رسم و ره دیرین است

خرم آن کس که در این محنت‌گاه خاطری را سبب تسکین است

سخن استاد ملک الشعرای بهار درباره اشعار پروین اعتصامی

شعر پروین شیوا، ساده و دلنشین است. مضمون های متنوع پروین مانند باغ پرگیاهی است که به راستی روح را نوازش می دهد. اخلاق و همه تعابیر و مفاهیم زیبا و عادلانه آن چون ستاره ای تابناک بر دیوان پروین می درخشد چنانکه استاد بهار در مورد اشعار وی می فرمایند پروین در قصاید خود پس از بیانات حکیمانه و عارفانه روح انسان را به سوی سعی و عمل امید، حیات، اغتنام وقت، کسب کمال، همت، اقدام نیکبختی و فضیلت سوق می دهد، سرانجام آنکه او دیوان خوبی و پاکی است.

سخن دکتر معین درباره پروین اعتصامی

همچنین «دکتر محمد معین» درباره پروین می ­گوید: «اندیشه های پروین نو و متضمن نکات اجتماعی و اخلاقی و انتقادی است و تمثیلات نغز و اندرزهای حکیمانه و تفکرات او مایه شگفتی است. پروین اعتصامی در غالب آثار خویش چون مادری مهربان با فرزندان دلبند خویش سخن می ­گوید. واقع بین است و بدین سبب تلخی های حیات را نیک ادراک می ­کند و به خواننده عرضه می ­دارد. » پروین اعتصامی در قصاید خود از حیث الفاظ پیرو شیوه شاعران قرن پنجم و ششم خاصه ناصرخسرو قبادیانی (۴۸۱ هجری قمری) است و در اشعار دیگر از قطعات و مثنوی های پر ارزش و غزل ­ها و غیره سخن او بیشتر رنگ سخن عراقی دارد و غالباً ساده و گاه تحت تاثیر لهجه معاصراست. اما اندیشه های وی نو و متضمن نکات بلند اجتماعی و اخلاقی و انتقادی است و تمثیلات نغز و اندرزهای حکیمانه و تفکرات و تحقیقات بلند او در همه آثارش مایه اعجاب خواننده می ­شود. قدرت پروین اعتصامی درخلق مناظرات و پرسش ­ها و پاسخ هایی ­است که غالباً میان اشخاص و اشیا ترتیب می ­دهد و از آن راه به نتایجی که مطلوب اوست می رسد. تقریباً او در تمامی آثارش شاعر حقیقت جو و واقع بین است و به همین سبب تلخی ­های حیات را از هر کس بهتر درک می ­کند و با مهارتی خاص به خواننده نشان می دهد. درک پروین نسبت به مبدا حیات روشن و تحت تأثیر شدید اعتقادات دینی و اندیشه ­های عرفانی است…


9 نظر در مورد مقاله “ زندگینامه پروین اعتصامی – شاعر
  1. علی :

    سلام من فوتبالیست هستم دوتا سوال داشتم
    میشه ادم مصدومیت رو هم جذب کنه؟
    و اینکه من الان یه سری دردهایی از مصدومیت دارم که این حس خوبمو نسبت به هدفم گرفته چون ادم خیلی خیلی ایده آل گرایی هستم ترس از اینکه به امادگی قبل نرسم دارم چجوری میتونم حسمو خوب کنم؟


  2. زهرا :

    سلام آقای شریفی محترم خدا قوت ممنونم از کانال خوبتون
    از خدا ممنون و سپاس گزارم که تو بحرانی ترین روزای زندگیم با کانال شما آشنا شدم


  3. زهرا :

    سلام آقای شریفی محترم خدا قوت ممنونم از کانال خوبتون
    از خدا ممنون و سپاس گزارم که تو بحرانی ترین روزای زندگیم با کانال شما آشنا شدم

    چطوری میشه تو دوره ها شرکت کنم


    • پرورش افکار :

      سلام

      به این ایدی در تلگرام پیام بدید

      telegram.me/mrjanpanah


  4. میثم :

    مرسی


  5. حمید :

    سلام جناب شریفی من میخوام تو دوره آموزشی شرکت کنم از چه طریقی ثبت نام کنم لطفا پاسخ دهید سپاسگزارم
    حمید-آ
    تهران


  6. Mona :

    با سلام و خسته نباشیدویس های شما رو گوش کردم وازقانون جذب استفاده کردم و موفق شدم.تمرین را انجام دادم و امروز دفاع کردم دقیقا همون نمره ای که فکرشو میکردم گرفتم.
    از طرفی فهمیدم خیلی نعمت داشتم و شکر نمیکردم.و الان بابت همه چی شکرگزارم.باتشکر


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *